عبد الحسين نوايى

162

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )

خوانده‌ايد ما هم خوانده‌ايم . در هيچ جاى كتاب و حديث ننوشته كه هركه چند ذرع پارچه به روى سر خود بست در ارتكاب هرگونه جنايتى آزاد است . بالاخره دولت انگليس پافشارى شديد كرد و سر ادوارد گرى به سر جرج بار - كلى نوشت كه « به دولت ايران اظهار كنيد كه دولت امپراطورى انگلستان به تنبيه سخت و مجازات مرتكبين اين اعمال اهميت عظيم مىدهد . » دولت ايران بالاخره با حبس حاجى محمد باقر در طهران و تبعيد معين الغربا سر قضيه را به هم آورد . اما اين موضوع نشان داد كه دو جناح مجلس به هيچ‌گونه نمىتوانند با هم كنار آيند و دموكراتها جز به شدت عمل و اصلاح اساسى كشور ، خود را به كارى ديگر مشغول نمىسازند . به اين جهت بر ضد آنان در داخل و خارج مجلس اقدامات شديدى شد و حتى با جعل مطالبى از قول آنان تلگرافى به نجف كردند و از علماء نجف حكم تكفير سياسى تقىزاده را گرفتند . ليدر حزب دموكرات كه كار را چنين ديد بر سختى و مقاومت خود افزود و در مقابل سيد عبد اللّه كه پيشنهاد رفتن او را به نجف مىنمود سخت مقاومت نمود . ولى بالاخره مصلحت در آن ديد كه از مجلس تقاضاى مرخصى نمايد و مجلس هم مرخصى او را تصويب كرد . وكيل تندرو مجلس هنوز از مرخصى استفاده نكرده بود كه در شب هشتم رجب 1328 ، شب‌هنگام ، سيد عبد اللّه بهبهانى را در خانه‌اش به ضرب گلوله شهيد نمودند و بيكبار شهر طهران غرق در وحشت و اضطراب شد . بديهى است در نظر اول همه متوجه حزب دموكرات و ليدر آن شدند ولى بعد كه بىگناهى تقىزاده ثابت شد ، وى براى استفاده از مرخصى خويش از طهران خارج شد و از راه تبريز و اواجق و طرابوزان به استانبول رفت . . . بعدها معلوم شد كشندهء سيد عبد اللّه يكى از مجاهدين قفقازى ، رجب‌نام بود كه به علت علاقهء به حزب دموكرات ، بدون اطلاع حزب ، دست به چنين عمل زشتى زده بود .